İngiltere’de bilim insanları, yapay zekâ yardımıyla tasarlanan deneysel bir aşıyı ilk kez insanlar üzerinde test etti.
Koronavirüs pandemisinin ardından bilim dünyası, yeni salgınlara karşı daha hazırlıklı olabilmek için çalışmalarını hızlandırdı. Bu kapsamda İngiltere’deki araştırmacılar, yapay zekâ desteğiyle geliştirilen pEVAC-PS adlı deneysel aşıyı ilk kez insanlar üzerinde test etti.
Bilim insanlarının amacı, yalnızca tek bir virüse değil, aynı ailede yer alan birçok koronavirüse karşı koruma sağlayabilecek evrensel bir aşı geliştirmek.
Birden fazla koronavirüse karşı koruma hedefleniyor
Geliştirilen aşı, “sarbekovirüs” adı verilen virüs ailesine karşı tasarlandı. Bu ailede Covid-19’a neden olan SARS-CoV-2’nin yanı sıra, 2003 yılında ortaya çıkan SARS virüsü ve 2012 yılında tespit edilen MERS virüsü de bulunuyor.
Araştırmacılar, yapay zekâ tarafından oluşturulan özel bir “süper antijen” sayesinde aşının virüsler mutasyona uğrasa bile etkisini koruyabileceğini düşünüyor. Bu yaklaşımın gelecekte Ebola benzeri virüs gruplarına karşı da kullanılabileceği belirtiliyor.
Yapay zekâ milyonlarca genetik veriyi analiz etti
Aşının geliştirilmesinde dünya genelinde kayıt altına alınmış sarbekovirüslere ait genetik dizilimler kullanıldı.
Yapay zekâ, bu verileri inceleyerek virüslerin zaman içinde değişme ihtimali düşük olan bölgelerini belirledi. Daha sonra bu ortak özelliklerden yararlanılarak birçok koronavirüsü aynı anda hedefleyebilen bir antijen tasarlandı.
Araştırmanın bilimsel sorumlularından Cambridge Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Jonathan Heeney, geliştirilen yöntemin klasik aşı yaklaşımından farklı olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Reaktif bir yaklaşımdan kalıcı bir yaklaşıma geçtik. Virüsler mutasyona uğrasa bile aşılarımız koruma sağlamaya devam edecek.”
İlk insan denemesinde olumlu sonuçlar
Çalışmanın sonuçları Haziran 2026’da yayımlanan bilimsel dergi olan Journal of Infection’da paylaşıldı. Klinik araştırmanın ilk aşamasına 18 ile 50 yaşları arasında 39 gönüllü katıldı.
Bu ilk fazın temel amacı aşının etkinliğini ölçmekten çok güvenli olup olmadığını değerlendirmekti.
Araştırmacılar, ciddi bir yan etki tespit edilmediğini aşının genel olarak iyi tolere edildiğini ayrıca bazı gönüllülerde bağışıklık yanıtı oluştuğunu açıkladı. Ancak bilim insanları, etkinliğin değerlendirilmesi için daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
Gelecekteki salgınlara karşı yeni umut
Araştırmanın baş araştırmacılarından Prof. Saul Faust, yeni nesil evrensel aşıların yalnızca mevcut virüslere değil, henüz insanlara bulaşmamış potansiyel virüslere karşı da koruma sağlayabileceğini belirtti.
Uzmanlara göre bu teknoloji başarıya ulaşırsa gelecekte ortaya çıkabilecek salgınların etkisi önemli ölçüde azaltılabilir.
Araştırmacılar, klinik geliştirme sürecinin başarıyla tamamlanması halinde milyonlarca insanın hayatının kurtarılabileceğini, karantinaların önlenebileceğini ve ekonomik kayıpların azaltılabileceğini ifade ediyor.
Tüm gelişmelerden haberdar olmak için Artı33’ü Facebook @arti33com, Twitter @haberarti33 ve Instagram’da @haberarti33 takip edin…
YASAL UYARI: Bu haberin yayın hakkı www.arti33.com sayfasına aittir. Fransa hariç haberin linki kaynak gösterilerek paylaşılabilir.
