Fransa’da 20. yüzyılın ortalarına dek süren insan hayvanat bahçeleri, kolonyal dönemin ırkçı mirasını gün yüzüne çıkarıyor. 1906’da Amiens’te kurulan “Senegal Köyü” adlı sergi, yüzlerce insanın sahte dekorlar içinde teşhir edilmesine sahne oldu. Bugün hâlâ izleri silinmeyen bu utanç verici miras, ırkçılığın nasıl eğlenceye dönüştüğünü gözler önüne seriyor.
19. yüzyıldan 1950’lere kadar Avrupa’da, özellikle Fransa’da büyük ilgi gören insan hayvanat bahçeleri (zoos humains), kolonyal halkların sahte köylerde yaşamlarını sürdürüyormuş gibi sergilenmesine dayanıyordu. Bu yapay dekorlarda “egzotik yaşam” adı altında insanlar, kültürel figürlere indirgenerek teşhir ediliyordu.
Amiens’teki Senegal Köyü: Sahneye Konulan Hayatlar
1906 yılında Amiens’teki La Hotoie Parkı’nda kurulan “Senegal Köyü”, 100 kişilik bir Afrikalı grupla gerçekleştirildi. Göçmen ustalardan esinlenerek yapılan sahte camiler, okullar ve mutfaklar, Fransız halkına Afrika’yı tanıttığı iddiasıyla sunuldu.
Ziyaretçiler siyahi çocuklara para atıyor, onlar da havuza dalarak bu paraları topluyordu. Bebek doğumları dahi “etkinlik” olarak duyuruluyor, kartpostallar basılıyordu. Her şey, eğlence uğruna sahneleniyordu.
“Esir İnsanlar Çiğ Et Yemeye Zorlandı”
Tarihçi Pascal Blanchard, bu gösterilerin “bilimsel ırkçılığın halka indirgenmiş versiyonu” olduğunu ifade ediyor:
“Irkçılık bir bilimsel tez olmaktan çıktı, günlük eğlenceye dönüştü. İnsanlar ne yaptığını bilmeden ırkçılığı normalleştirdi.”
Örneğin, Paris’te 1931’de düzenlenen bir başka sergide, Kanak halkı “yamyam” ilan edilip çiğ et yemeye zorlandı.
Sömürgeyi Övmek İçin Sahne Kurdular
Senegal’den gelen Mamadou Seck ve Fransız impresario Aimé Bouvier’in iş birliğiyle kurulan köy, Fransa’nın kolonyal gücünü yüceltmek için kullanıldı. Fransız bayrakları, gösterişli şapkalar ve “medenileştirme misyonu” temsilleriyle bir imparatorluk pazarlaması yapılmaktaydı.
İnsanlar Soğukta Öldü, Hastalıklarla Kırıldı
Gösteri süresince Afrikalı katılımcılar kötü barınaklarda yaşıyor, hastalıklarla karşılaşıyor, düşük ücretlerle çalışıyordu. Hatta bazı şehirlerde onlarca kişi soğuk, çiçek hastalığı ve benzeri nedenlerle yaşamını yitirdi.
Geçmişle Yüzleşme: 2016’da Aynı Yerde Bir Sergi
2016’da Lilian Thuram Vakfı ve ACHAC iş birliğiyle Amiens Hayvanat Bahçesi’nde bu karanlık geçmişe dair “Exhibitions – Yabanın İcadı” adlı bir sergi açıldı. Dönemin hayvanat bahçesi yöneticisi Christine Morrier,
“Bu utançla yüzleşmeden sağlıklı bir gelecek inşa edemeyiz,” diyerek bilinçlendirme çağrısı yaptı.
Bugün Hâlâ Benzer Tartışmalar Sürüyor
1994’te Nantes’ta kurulan “Bamboula Köyü”, 2005’te Almanya’daki “African Village”, 2007’de ABD’deki gösteriler gibi yeni versiyonlar da eleştirilere rağmen ziyaretçi çekmeye devam etti. “Egzotik olanı pazarlama” geleneği hâlâ tam anlamıyla sona ermiş değil.
YASAL UYARI: Bu haberin yayın hakkı www.arti33.com sayfasına aittir. Fransa hariç haberin linki kaynak gösterilerek paylaşılabilir.
Tüm gelişmelerden haberdar olmak için Artı33’ü Facebook @arti33com, Twitter @haberarti33 ve Instagram’da @haberarti33 takip edin…
